To był zwykły roboczy dzień dla Davida Sassoliego. Co prawda przewodniczenie Parlamentowi Europejskiemu do najłatwiejszych zajęć nie należy, ale ten 65-letni polityk radził sobie z tym zadaniem już od ponad 2 lat. Tym razem jednak dreszcze i pot na twarzy Sassoliego nie pojawiły się z powodu burzliwych parlamentarnych debat. Powodem była bardzo wysoka gorączka, która zmusiła polityka do opuszczenia sesji w jej połowie.
Sassoli wylądował w szpitalu, gdzie lekarze postawili diagnozę: zapalenie płuc wywołane bakterią legionelli. Jak na twardego polityka przystało, pacjent ani myślał o zagrzewaniu szpitalnego łóżka. Niestety, mimo powrotu do codziennych obowiązków, Sassoli czuł się coraz gorzej, a po czterech miesiącach od pierwszej gorączki przegrał walkę o życie z powodu osłabienia układu odpornościowego.
Jak pokazuje powyższy przykład, legionelloza – bo tak nazywana jest choroba wywołana przez wspomniane bakterie legionelli – może być śmiertelnie niebezpiecznym zagrożeniem dla naszego zdrowia. Może, ale nie musi.
Z tego artykułu dowiesz się:
- jaki przebieg u chorych ma legionelloza,
- czym wywoływana jest legionelloza,
- jak dochodzi do zakażenia bakterią legionelli,
- jaka jest skala zachorowań na legionellozę,
- co ma wpływ na ilość bakterii w instalacji wodnej,
- jak łatwo chronić siebie i bliskich przed legionellozą.
Legionelloza i jej dwa wstrętne oblicza
Legionelloza dzielona jest na dwa rodzaje, w zależności od objawów u pacjenta.
Jeśli szczep legionelli wywoła u chorego ból mięśni lub głowy, gorączkę, dreszcze, kaszel lub problemy płucne, a nawet zaburzenia świadomości, mamy wtedy do czynienia z tzw. chorobą legionistów. Jest ona ciężką odmianą legionellozy, która najczęściej atakuje płuca i może trwać do kilku tygodni.
Jeśli zaś patogeny będą odpowiedzialne za ból głowy lub mięśni, gorączkę, dreszcze, czy też dające się odczuć ogólne rozbicie, a czasem nawet problemy z układem trawiennym, wtedy będziemy mówić o tzw. gorączce Pontiac. Ta wersja legionellozy jest znacznie lżejsza od poprzedniczki i ustępuje po dwóch, maksymalnie pięciu dniach.
Najbardziej narażone na śmiertelne powikłania legionellozy są osoby z osłabionym układem odpornościowym lub z historią chorób płucnych, a także palacze.
Jak dochodzi do zakażenia legionellą i gdzie występuje ta bakteria?
No dobrze, wiesz już, że legionelloza jest wywoływana przez infekcję bakterią legionelli, ale pewnie zastanawiasz się teraz jak właściwie legionella dostaje się do organizmu człowieka?
Otóż największym siedliskiem tych patogenów jest ciepła woda; szczep legionella namnaża się najszybciej w wodzie o temperaturze ok. 40°C, ale za sprzyjającą wzrostowi kolonii uznaje się temperaturę wody w granicach 25 – 45°C. Gdzie panują takie warunki? Nie trzeba daleko szukać, bo odpowiedź jest w każdym z naszych domów, a dokładnie w każdej instalacji ciepłej wody użytkowej (c.w.u.).
Każda zaniedbana instalacja c.w.u., a co za tym idzie każdy kran i prysznic jest potencjalnym dystrybutorem legionelli, której najłatwiej przedostać się do organizmu wędrując na drobnych kropelkach wody, np. podczas kąpieli.
Oczywiście nie tylko łazienki są potencjalnym dostawcą tej bakterii. Zadbać należy również o inne systemy wodne, takie jak klimatyzacja, jacuzzi, baseny czy systemy ogrzewania wody. Jednym słowem wszędzie tam, gdzie gromadzi się biofilm, czyli śluzowata błona pełna drobnoustrojów pokrywająca różne materiały.
Niestety, środki zapobiegawcze takie jak chlorowanie wody wodociągowej nie daje stuprocentowej gwarancji na pozbycie się niechcianego szczepu bakterii.
W tym miejscu warto także nadmienić, że legionelloza nie jest chorobą zakaźną w tym sensie, że nie przenosi się z człowieka na człowieka.
Czy legionelloza to częsta choroba?
Mimo że przypadki rozwiniętej legionellozy mogą być bardzo ciężkie a czasem również tragiczne w skutkach, warto byś również zwrócił uwagę na skalę tego zjawiska.
Weźmy dla przykładu Unię Europejską, w której żyjemy i która – spośród wszystkich regionów na świecie – najlepiej oddaje warunki bytowe każdego Polaka. Według Europejskiego Centrum ds. Zapobiegania i Kontroli Chorób (ECDC), w 2021 roku na terenie Europejskiego Obszaru Gospodarczego – gdzie populacja sięga 447 milionów – doszło do ponad 10 tysięcy odnotowanych przypadków Legionellozy, przy czym lekko ponad 700 zakończyło się zgonem. Jak łatwo policzyć, spośród wszystkich zaraportowanych przypadków, 7% stanowią przypadki śmiertelne.
Przy czym, przyglądając się tym danym należy wziąć pod uwagę fakt, że dość trudno jest ustalić dokładną skalę zachorowań na legionellozę, ponieważ systemy monitorowania i raportowania różnią się między krajami. Nie wszystkie przypadki są zgłaszane, a niektóre mogą być mylone z innymi chorobami układu oddechowego.
Materiał instalacji wodnej a ilość bakterii
W tej kwestii jest jeszcze jedna ważna sprawa do przemyślenia. A mianowicie: czy materiał, z jakiego wykonano instalację wodną ma wpływ na ilość bakterii?
Odpowiedzi szukali naukowcy w Holandii, którzy sprawdzali wpływ różnych materiałów na ilość wspomnianego już w artykule biofilmu. Pod lupę, a w zasadzie mikroskop, wzięli rury wykonane z polichlorku winylu (PCV-U), polietylenu (PE), żeliwa a nawet azbesto-cementu.
Analiza wyników tych badań dowiodła, że istnieje bardzo niska korelacja pomiędzy ilością nagromadzonego biofilmu a materiałem użytym do sporządzenia instalacji wodnej. Co prawda owe wyniki wykazały, że rurki z PVC miały najniższy wskaźnik biofilmu przy najwyższym wskaźniku dla rur żeliwnych, jednakże były to ilości nieistotne statystycznie.
Badacze zgodnie uznali, że znacznie większy – a przy tym istotny – wpływ na ilość bakterii ma samo źródło wody oraz stwarzane przez wodę warunki do potencjalnego wzrostu.
Profilaktyka legionellozy, czyli wygrzew higieniczny
Legionellozę da się efektywnie leczyć antybiotykami, ale co najważniejsze, da się jej także uniknąć odpowiednią i banalnie prostą profilaktyką. Aby pozbyć się ryzyka zachorowania na legionellozę wystarczy pozbyć się drobnoustroju, który ją wywołuje, a więc pałeczek legionelli. Jak tego dokonać?
Legionella, jak już wiesz, żyje jak pączek w maśle w wodzie o przedziale temperaturowym 25 – 45°C. Jednakże, nie jest ona odporna na wysokie temperatury. Już przy 55°C bakterie tego szczepu są w stanie przeżyć jedynie 20 minut, a w wodzie dogrzanej do 60°C czas ich życia skraca się do 2 minut!
Taką temperaturę wody gwarantują kotły Viessmana serii 200. Posiadają one bowiem specjalną funkcję o nazwie wygrzew higieniczny. Jest to nic innego jak wygrzew antybakteryjny pozbywający się niechcianych drobnoustrojów z instalacji wodnej poprzez całkowite wybicie bakterii Legionella pneumophila w krótkim czasie.
Wygrzew ten jest zgodny z wytycznymi Ministerstwa Infrastruktury. Wytyczne te jasno określają warunki, jakie spełnić musi każda instalacja wodociągowa: powinna być ona odporna na maksymalną temperaturę 80°C w celu przeprowadzenia dezynfekcji cieplnej przy jednoczesnym braku obniżenia swej trwałości.
Jak przeprowadzić wygrzew higieniczny w kotle Viessmanna?
Funkcję wygrzewu antybakteryjnego może ustawić dla Ciebie nasz serwisant, lub możesz to zrobić samemu. Instrukcję znajdziesz w poniższym filmiku producenta. Dotyczy on kotłów Vitodens serii 200, czyli: 200-W, 222-W, 222-F oraz 242-F.
Podsumowanie
Legionelloza to niebezpieczna choroba atakująca układ odpornościowy i mogąca doprowadzić do śmierci. Wywołuje ją bakteria legionella pneumophila, która może ukrywać się w środowisku wodnym, np. w instalacjach z ciepłą wodą użytkową. Do zakażenia dochodzi najczęściej podczas korzystania z wody, kiedy to aerozol z bakterią dostaje się do dróg oddechowych człowieka. Najbardziej zagrożoną grupą społeczną są seniorzy, a także osoby o obniżonej odporności. Śmiertelność w Europie wynosi 7%, jednakże nadal mamy zbyt małą skuteczność w rozpoznawaniu legionellozy i odróżnianiu jej od innych jednostek chorobowych.
Aby zadbać o zdrowie swoje i bliskich, należy przede wszystkim zadbać o jakość wody w instalacji. Możesz to bardzo łatwo zrobić instalując kotły Viessmanna serii 200, wyposażone w specjalną funkcję wygrzewu higienicznego. Funkcja ta unicestwia niechciane patogeny z instalacji dzięki poddaniu ich odpowiedniej temperaturze. Wygrzew jest przy tym bezpieczny dla materiałów, z jakich została wykonana Twoja instalacja.
